Οι τελευταίοι αγρότες

Έρχομαι από τη Λεμώνα, μία μικρή κοινότητα της επαρχίας Πάφου, που σήμερα αριθμεί περί τους 30 κατοίκους, από 13 διαφορετικές εθνικότητες. Το χωριό ουδέποτε άνθισε πληθυσμιακά, καθώς ο μέγιστος αριθμός κατοίκων στη μακρά ιστορία του δεν ξεπέρασε ποτέ τους 250. Σήμερα, εντούτοις, η Λεμώνα, όπως και πλείστες άλλες κοινότητες της κυπριακής υπαίθρου, βρίσκεται ενώπιον του φάσματος του αφανισμού, καθώς οι νέοι την εγκατέλειψαν από καιρό, ενώ οι μόνοι που δείχνουν ακόμη να ενδιαφέρονται γι’ αυτήν είναι κάποιοι ξένοι υπήκοοι από την Ευρώπη κι αλλού, οι οποίοι βρήκαν στη φύση της Λεμώνας το ιδανικό γι’ αυτούς ησυχαστήριο.

Ακολουθώντας τη διαδρομή ανάμεσα στα μικρά χωριά της περιοχής, μέχρι να φθάσεις στη Λεμώνα, βλέπεις στυγνή μπροστά σου την εγκατάλειψη. Τη συναντάς στα σπίτια, που αφέθηκαν έρμαια στον χρόνο, την αντικρίζεις στα περιβόλια που ερήμωσαν, στις οδούς που χιλιοσυντηρήθηκαν προχείρως, στην έλλειψη χώρων εστίασης, έστω καφενείων, σε αυτήν τη γενικότερη αίσθηση της εγκατάλειψης, που δεν έχει επιστροφή, καθώς μόνη πια ζωή απέμεινε η παρουσία των συνταξιούχων, που ξαναγυρνάνε στο πατρικό τα Σαββατοκύριακα, κάνοντας τα χωριά τους να μην ομοιάζουν εντελώς στα φαντάσματα και τις οπτασίες.

Κι, όμως, όπως ακόμη και μέσα στο χειρότερο έρεβος, μπορεί κανείς να βρει μία ελάχιστη χαραμάδα φωτός, έτσι κι εκεί, στην κυπριακή φύση, στην Αμαργέτη, την Ελεδιώ, τη Λεμώνα, αναπηδούν από το χάος της ερήμωσης μερικοί ξεχορταριασμένοι και ευθυτενείς αμπελώνες, που καθώς προβάλλουν στιλπνοί στο αφημένο τοπίο, προσφέρουν ελπίδα και σε κάνουν να αναθαρρείς πως δεν έχουν χαθεί όλα. Αυτοί, οι αμπελουργοί μας, οι οινοποιοί μας, είναι οι τελευταίοι αγρότες των απομακρυσμένων και παρατημένων στη λήθη του χρόνου κοινοτήτων αυτού του αγιασμένου τόπου. Αυτούς πρέπει να καλέσει στο Προεδρικό ο αξιότιμος Πρόεδρός μας και να τους τιμήσει με την ύψιστη διάκριση του έθνους. Είναι σχεδόν οι μόνοι που έμειναν να φυλάνε Θερμοπύλες, καθώς, εάν εξέλειπαν κι αυτοί, η κυπριακή ύπαιθρος θα είχε πεθάνει προ πολλού. Κι αυτούς οφείλουμε να στηρίξουμε όλοι πάση δυνάμει, γιατί κρατάνε ζωντανή την τιμημένη γη των προγόνων μας, γιατί αγωνίζονται σε αντίξοες συνθήκες να δημιουργήσουν και να συμβάλουν σε αυτό στο οποίο πονάμε περισσότερο, την παραγωγή.

Αυτοί οι άνθρωποι παράγουν, παράγουν πρωτογενώς, παλεύοντας καθημερινά με τη γη και τα φαινόμενά της, δεν αναμένουν τους τουρίστες να φέρουν στο πιάτο το συνάλλαγμα. Γι’ αυτό, όταν έφθασα στο οινοποιείο του Άγγελου Τσαγγαρίδη, όπου ήταν ο τελικός μου προορισμός, ένιωσα δέος γι’ αυτούς τους ανθρώπους, που ξεκινώντας πραγματικά από το μηδέν κατάφεραν να στήσουν μια αξιόλογη επιχείρηση, με ιδιόκτητους και συνεργαζόμενους αμπελώνες, με οινοποιητικές εγκαταστάσεις, με αποστακτήριο, με χώρους εστίασης, με ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Και γι’ αυτό θύμωσα, όταν είδα τους στύλους και τα καλώδια της Ηλεκτρικής να περνάνε εμπρός ακριβώς από την όμορφη βεράντα της οινοποιίας και να πληγώνουν τη θέα και το άσωτο βάθος του ορίζοντα, ρωτώντας, αφελώς ίσως, γιατί η κοινότητα δεν φροντίζει να υπογειοποιήσει τα καλώδια, τουλάχιστον όσα από αυτά βρίσκονται μπροστά από τις τελευταίες, ελάχιστες επιχειρήσεις, που απέμειναν στην περιοχή.

Το μειδίαμα τού οινοποιού ήταν αρκετό για απάντηση.

28/04/2026