Τα σπορέλαια δολοφόνοι

Είναι Κυριακή μεσημέρι και κάθομαι, μετά της πρωτότοκης θυγατέρας μου, στο παραδοσιακό μαγειρείο, ονόματι Ευγενία, στην οδό Βουλής στο Σύνταγμα. Έχω παραγγείλει καλαμάρι στιφάδο, η μικρή έχει πάρει γεμιστά ορφανά (χωρίς κιμά, δηλαδή), μαζί έφτασε και μια ντοματοσαλάτα κι ένας σπιτικός ταραμάς. Να μην τα πολυλογώ ως προς το φαγητό, στην Ευγενία θα φας ικανοποιητικά, δεν θα ξετρελαθείς, το φαγητό, όμως, είναι τίμιο.

Ουδέν έχω να προσθέσω στα περί φαγητού. Πλην, όμως, θα ήθελα να αναφερθώ στον κύριο που κάθισε για ολίγα δευτερόλεπτα απέναντί μου, στο παρακείμενο τραπεζάκι, όπου διημείφθη ο εξής διάλογος: Έχετε μπριζόλα χοιρινή; Ναι, απαντά η κυρία του μαγαζιού. Θα ήθελα μία ζουμερή, παρακαλώ. Βεβαίως, απαντά πάλι η κυρία. Και μία πατάτες τηγανιτές, συνεχίζει ο κύριος. Τηγανιτές δεν έχουμε, έχουμε φούρνου, λέει η κύρια, και βραστές. Δεν έχετε πατάτες τηγανιτές, διαμαρτύρεται έκπληκτος! Και σηκώνεται από την καρέκλα και φεύγει, μουρμουρίζοντας: δεν μπορώ χωρίς πατάτες τηγανιτές.

Θα περιοριστώ στο προκείμενο, τις τηγανιτές πατάτες, και δεν θα σχολιάσω άλλα τινά, μήπως και κατηγορηθώ ως ρατσιστής, οπότε να μείνουμε στις τηγανιτές πατάτες. Ξέρετε, όλα τα τηγανιτά στα καταστήματα εστίασης γίνονται σε σπορέλαια, τα οποία αλλάζονται όποτε ο κάθε εστιάτορας κρίνει. Αυτά τα σπορέλαια, δεν παράγονται από κάποιον καρπό, όπως, φερ’ ειπείν, η ελιά, αλλά από σπόρους. Τα σπορέλαια, λοιπόν, αυτά, τα οποία αρχικώς χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά στις μηχανές, άρχισαν να αποτελούν μέρος της ανθρώπινης διατροφής στις αρχές του περασμένου αιώνα. Το πρόβλημα όλο βρίσκεται στη διαδικασία παραγωγής τους, κατά την οποία υπόκεινται σε πολύ υψηλή θερμική και χημική κατεργασία, που τα αφήνει άχρωμα, οπότε καθίσταται επιτακτική η προσθήκη χρώματος, προκειμένου να αποκτήσουν αυτό το υποκίτρινο χρώμα που θυμίζει λάδι. Αυτά τα σπορέλαια, όταν χρησιμοποιούνται για τηγάνισμα, οξειδώνονται και παράγουν πολύ βλαβερές ουσίες (υπεροξείδια, αλδεΰδες, τρανς λιπαρά), τις οποίες ο οργανισμός μας δεν μπορεί να μεταβολίσει, καθώς είναι ξένες προς αυτόν, έτσι αυτές επικάθονται στα κύτταρά μας, προκαλώντας μεγάλες βλάβες. Σύγχρονες μελέτες έχουν δείξει ότι για να αποβάλει κανείς τις αρνητικές επιπτώσεις από μία μερίδα τηγανιτές πατάτες σε σπορέλαιο απαιτούνται μέχρι και 3 χρόνια! Ακούγεται απίστευτο, αλλά προσωπικά το υιοθετώ.

Η μεγάλη διαφορά με το καλό λάδι ελιάς είναι ότι η παραγωγή του ελαιολάδου γίνεται εν ψυχρώ, οπότε ο καρπός δεν υπόκειται σε θερμοκρασίες που τον αλλοιώνουν, αλλά, το σημαντικότερο, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά (πολυφαινόλες, όπως και στο κρασί), μονοακόρεστα λιπαρά, βιταμίνες Ε, Κ κτλ. Γι’ αυτό και το ελαιόλαδο καπνίζει στο τηγάνι, γιατί ακριβώς έχει συστατικά προς καύση, ενώ τα σπορέλαια δεν καπνίζουν μια και δεν έχουν τίποτα προς καύση, είναι νεκρά υγρά!

Ξεφύγαμε αυτή τη φορά από τα αμπελοοινικά, αλλά φρόνιμα πράξαμε πιστεύω, αφού κρασί χωρίς φαγητό και φαγητό χωρίς λάδι δεν νοείται.

22/04/2026